Herkese merhaba. Bu köşe yazımda size çokça yardımcı olacağını düşündüğüm ve bir o kadar da konuya uzak olmadığınızı hissettirecek bir konudan bahsetmek istedim.
Nedir bu müzikte duyduğumuz terimler ve bazı kelimeler?
Senfoni, allegro, sonat, konçerto…
Offf çok havalı ama aslında bir o kadar da karışık mı geldi? Arkadaş ortamlarında işinize yarayacak bu bilgiler aynı zamanda da konserlerde elinizdeki konser broşüründe yazanları anlamlandırmanıza yardımcı olacak. (Çoğunlukla İtalyanca müzik terimleri) Bir nevi bu yazımda minik bir “Müzik Terimleri Sözlüğü” sunuyorum size.
Öyleyse başlayalım. Hem de en baştan!
“Müzik Nedir?” Sorusuna cevap arayarak açılış yapmak istedim. Müzik en basit haliyle notaların kulağa hoş gelecek şekilde sıralanması ve melodiler oluşturmasıdır. Nasıl müziklerin kulağa hoş geleceğini tanımlamak bazen zor olsa da (kişisel beğeniler vs..) genel hatları ile belli bir müzikal yapı ve armonik sistem içerisinde oluşturulmasından bahsedebiliriz.
Armoni; iki veya daha fazla sesin birleşimine denir. Armoni müziğin matematiğidir diyebiliriz. Belli akorların beraber kullanımı, majör-minör aralıklar ve en az üç notadan oluşan akorlar müziği kâğıt üzerinde bile adeta üç boyutlu kılar.
Ritim; müziğin nabzıdır. Dinlerken sizi eşlik ettiren, elinizle alkış, ayağınızla tempo tutmanıza sebep veren, çeşitli müzikal unsurların birleşimidir. Bu müzikal unsurlar notalar üzerinde de ritim kalıplarını ve çalınacak hızlarını belirleyici şekilde adlara sahiptir. İşte onlardan birkaçı;
| ADAGİO | Ağır Bir Tempo |
| LENTO | Yavaşça |
| LARGO | Ağır ve Görkemli |
| MODERATO | Orta Hızda |
| ANDANTE | Sakin Bir Tempoda |
| ALLEGRO | Canlı ve Hızlı |
| PRESTO | Çok Hızlı |
Melodi; notaların anlamlı olarak oluşturduğu, sizin de mırıldanabildiğiniz ve böylece parçaların hafızanızda kalan kısımlarıdır diyebiliriz.
Müzikte Dinamikler, ses seviyelerini ifade eder. Bu seviyelerden aşağıda birkaçına örneklendirme yapacağım. Müzisyenler nota üzerinde (besteci tarafından belirtilmiş) yazan bu işaretlere göre müziği çalarlar ve durağan olmayan, insan konuşmasındaki gibi iniş ve çıkışlarla ifadelenmiş bir müzik ortaya çıkar.
| p | Hafif | Piano |
| pp | Çok Hafif | Piannissimo |
| mf | Orta Kuvvetli | Mezzo-Forte |
| f | Kuvvetli | Forte |
| ff | Çok Kuvvetli | Fortissimo |
Konçerto; orkestra ile çalan solo bir çalgı için yazılmış eserdir. Genellikle solist olan çalgı orkestranın önünde bulunur. Eserin belli yerlerinde orkestra çalarken (biz buna eşlik etmek deriz) belli yerlerinde sadece solist çalgı ya da orkestra ve solist beraber çalmaktadırlar. Konçerto solistin çalgısındaki becerisini gösterecek şekilde bestelenmiş müzik eserleridir. Ve genelde konser repertuarlarında sıkça yer alır.
Repertuar; bu kelimeyi duyduğunuzda aklınıza bir konserde müzisyenlerin çalacakları eserler listesi gelebilir. Örneğin “benim repertuarımda bu eser yok” denirse o kişinin çalabildiği eserler arasında bu yok anlamındadır. Ama bir belgeselde “Piyano Repertuarı” kelimesini duyarsanız bu da piyano çalan bireylerin (piyanoda çalınan en yaygın eserler) en sıkça çaldığı eserler manasına gelebilir.
Senfoni; orkestralar için bestelenmiş uzun müzik türleridir. Klasik dönem ile yaygınlaşmış ve genellikle de 4 bölümden oluşur.
1. Allegro (Andante-Allegro)
2. Andante (Adagio)
3. Menuetto ve Trio
4. Finale (Allegro -Presto)
Sonat; Klasik dönemde ortaya çıkmış ve genelde üç ya da dört bölümden oluşan bir ya da daha fazla çalgı için yazılmış müzik eserleridir. Mozart Sonatlar, Beethoven Sonatlar dinlemeniz için güzel örnekler olabilir.
