Ergenlik Dönemi dediğimiz süreç çocuğumuzun içinde fırtınalar koptuğu bir dönemdir. Bu dönemde onların hayatında değişen birçok durum söz konusudur. Aslında sizler yakinen bu durumları görüyor ve gözlemliyorsunuz ki;
-Fiziksel değişimler,
-Duygusal değişimler,
-Sosyal değişimler ve
-Zihinsel değişimler gibi tepkimelerdir.
Öncelikle bir anne – baba olarak en önemli neye dikkat etmeliyiz? İLETİŞİM! Ebeveyn olarak mutlaka açık net doğru iletişim kurmamız gerekir.
Peki çocuğunuz ile nasıl doğru iletişim kurabilirsiniz?
İletişim konusunda bazen olay ve durumlar karşısında zorlandığınız anlar olabilir. Durum ve olaylara göre çocuğumuza bazen «sen daha küçüksün yapamazsın» da diyebiliyoruz. «Kocaman adam oldun hala…» gibi söylemlerimiz olabiliyor. Bu tarz zıt cümleleri kullandığımızda çocuğumuzun benliğini oluşturma evresinde belirsizliğe sürüklemiş oluruz. Çocuğumuzda nerde ne kadar büyüğüm küçüğüm diye düşüncelerinde karışıklık olabilir.
Peki çocuklarımızın ergenlik dönemine ulaştığını nasıl anlayacağız?
Hızla değişkenlik gösteren fiziksel değişimler, duygusal değişimler, sosyal değişimler ve zihinsel değişimlerin görüldüğü çocukluk döneminden ergenliğe geçiş evresidir.
Ergenlik Dönemi evreleri ne zaman başlar ve etkenler nelerdir?
Ön ergenlik dönemi 9-12 yaş aralığında başlar. Çocuğumuzun vücut ağırlığı ve kütlesine göre değişkenlik gösterir. Bünyesel tepkimeler olduğundan dolayı çocuktan çocuğa bu dönem değişkenlik gösterilebilir. Bir diğer etken ise genetik faktörlerdir. Kız çocuklarında annenin ergenlik dönemine paralel görülürken, erkek çocuklarında babanın ergenlik dönemine eğilimli olduğu görülür.
Ön ergenlik 9-12 yaşlarında olduğundan bahsederken şunu da göz ardı etmeyelim. Günümüzde erken ergenlik dönemi maalesef artış göstermektedir.
Peki sizce erken ergenliğe neler sebep olur?
Beslenme, sosyal yaşantı (arkadaş ilişkisi etkisi), sağlık koşulları (hormonsal tepkimeler bu süreci doktor kontrolünde sürdürmek gerekir) ve en önemlisi medyanın etkisidir. Teknoloji kullanımı ile çocuklarımız cinsel içerikli görsellere kolaylıkla ulaşabildiği için uyarılmalar yaşarlar.
İlk olarak FİZİKSEL DEĞİŞİMİ ele alacak olursak;
Çocuklarımız bu dönemde sık sık kendilerini akranları ile kendilerini kıyaslamalar da bulunur ve beğenmezler “ben ne kadar kısayım Ayşe benden daha uzun” veya “sivilcelerimden nefret ediyorum” gibi hayıflanmaları olur. Burada dikkat etmeniz gereken durum onların dış görünüşüyle ilgili olumsuz konuşmalar yapmamak. Çünkü fiziksel görünüşü hakkında olumsuz yorum yapıldığında sağlığını etkileyecek hastalıkları görebiliyoruz. Mesela bu dönemde hızlı kilo artışı olduğundan dolayı “şişko oldun” gibi söylemlerde bulunduğumuzda anoreksiya yani yeme bozukluğuna sebep olabiliriz. Mutlaka sürecin geçici olduğunu dönemiyle ilgili bilgi paylaşımında bulunmalı ve yol gösterici olmalıyız.
Bir diğer değişkenlik ise zihinsel peki ergenin zihninde neler oluyor?
Ergenlikle beraber kişiye soyut düşünme becerisi gelir. Kendi benliğini oluşturmaya çalıştığı bu dönemde beyninde radikal değişiklikler olur.
Planlama, duygusal kontrol ve problem çözme becerileri bu dönemde yoktur. Prefrontal Korteks dediğimiz beynimizin ön kısmında bulunan bölgenin problem çözme, planlama, karar verme ve duygusal kontrol yönetimi becerisi gibi görevi vardır. Ergenlikte bu bölge gelişmemiş olur ve becerilere 20’li yaşların başında sahip olabilir. Her ne kadar hayata siyah ve beyaz olarak bakıyor olsalar da deneme yanılma yöntemiyle tecrübe edinirler. Zaman zaman hayal kırıklığına uğrayabilirler.
Ergenlikte Arkadaş Etkisi
Bu dönemde artık ailenin yerine arkadaşlık geçer. Arkadaşlarını rol model alır, onlarla ortak dil ve tavırlar sergiler, arkadaşları ile aynı ilgi alanlarına sahip olmaya çalışırlar.
Sizlere tavsiyem arkadaşlarını tanımaya çalışın. Hatta mümkünse aileleri ile iletişim içerisinde olun. Böylelikle daha kolay takip edebilir, iletişiminizi güçlü tutabilirsiniz. Evde başka arkadaşlarıyla başka iletişim kuruyorsa anlayabilirsiniz.
Ebeveyn ve Ergen İlişkisi
Bu dönemde anne-baba ilk eleştirdiği kişiler olur. Sizin davranışlarınızı, fikirlerinizi, yaşam biçiminizi, dış görünüşünüzü hatta giyim kuşamınıza kadar beğenmez ve eleştiriler. Ebeveyn ve ergen ilişkisinde önemli olan çocuğunuz ne yaparsa yapsın sizlerin her zaman açıklayıcı, net ve onları dinlemelisiniz. Yaklaşımınız doğrultusunda çocuğunuz şunu demeli; «Annem-babam her zaman benim yanımdadır, danışabileceğim ve güvenebileceğim kişiler onlardır.”
